Blog ·
Tıkanıklık Masrafını Kim Öder: Kiracı mı, Ev Sahibi mi, Apartman mı?
Kısa cevap şu: tıkanıklık tek dairenin kendi giderinde ya da klozetinde ve kullanımdan kaynaklanıyorsa masraf çoğunlukla o daireyi kullanana düşer. Ortak kolon, logar ve logardan sokağa giden bağlantı kanalı ise binanın ortak yeridir; bunların açtırılması ve temizliği kat maliklerinin ortak gideridir. Boru çökmesi ya da yapım hatası gibi yapısal sorunlarda yük mal sahibi tarafındadır. Kesin durum kira sözleşmesine, yönetim planına ve tıkanıklığın sebebine göre değişir.
- Üst kat dairelerinin gideri
- Kolon (pimaş): katların ortak düşey borusu
- Zemin kat: su buradan geri gelir
- Dirsekteki tıkanıklık
- Temizleme kapağı: spiral ve robot makine buradan girer
- Logara giden yatay hat
Masrafı Belirleyen İlk Soru: Hat Nerede Tıkalı?
Kimin ödeyeceğini konuşmadan önce tıkanıklığın yerini bilmek gerekir. Pis su hattını üç bölgeye ayırabilirsiniz. Birincisi dairenin içi: lavabo, klozet, yer süzgeci ve bunları kolona bağlayan kısa borular. İkincisi binanın ortak hattı: bütün katların döküldüğü kolon, bina çıkışı, logar ve bağlantı kanalı. Üçüncüsü sokaktaki ana kanal.
Üçüncü bölge ASKİ’nindir ve orası için kimse usta parası konuşmaz; 153 aranır. Tartışma hep ilk iki bölgede çıkar. Bu ayrımı ASKİ mi, özel firma mı yazısında ayrıntılı anlattık.
Kiracı mı Öder, Ev Sahibi mi?
Türk Borçlar Kanunu iki maddeyle çerçeve çizer. 317. maddeye göre kiracı, kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini karşılar. 301. maddeye göre kiraya veren, evi kullanıma elverişli durumda bulundurmakla yükümlüdür.
Sahada bu iki madde şöyle ayrışır. Mutfak giderinde donmuş yağ, banyo süzgecinde saç yumağı, klozete atılmış ıslak mendil kullanımın sonucudur; açtırma bedeli çoğunlukla oturana kalır. Borunun ters eğimle döşenmiş olması, eski künkün çökmesi, ek yerinden giren ağaç kökü ise evin kendi kusurudur ve mal sahibine döner.
Arada gri bir alan da var. Taşındığınız haftada tıkanan gider, sizden önce biriken tortunun işi olabilir. Böyle durumlarda hattan ne çıktığı önem kazanır; bu yüzden usta çalışırken yanında durun, çıkanı görün.
Logar Temizliği Ücretini Kim Öder?
Logar tek bir dairenin malı sayılmaz, binanın bütün atık suyu oradan geçer. ASKİ yönetmeliği parsel bacasının ve bağlantı kanalının bakımını mal sahibine verir. Apartmanda mal sahibi tek kişi olmadığı için Kat Mülkiyeti Kanunu devreye girer: 20. maddeye göre kat malikleri ortak yerlerin bakım ve onarım giderlerine, aralarında başka bir anlaşma yoksa arsa payları oranında katılır.
Uygulamada yönetici ustayı çağırır, bedel apartman kasasından ödenir ya da dairelere paylaştırılır. Pursaklar rögar temizleme gibi düzenli bir bakım işi de aynı yoldan karşılanır. Bu payın kiracıya mı ev sahibine mi yazılacağı, giderin olağan bakım mı yoksa onarım mı sayıldığına ve kira sözleşmesine göre değişir.
Müstakil ya da bahçeli tek evde hesap sadedir: logar da bağlantı hattı da evin sahibinindir. Kiracı oturuyorsa yukarıdaki kullanım ve yapı ayrımı burada da geçerlidir.
Ortak Kolonu Tek Bir Daire Tıkadıysa Ne Olur?
Yöneticilerin en sık sorduğu soru budur. Zemin kattan su çıkar, herkes üst kattaki tadilatı ya da giriş kattaki lokantayı işaret eder. Kanıt yoksa bu yalnızca tahmindir ve masraf ortak gider olarak kalır.
Kanıt, borudan çıkan şeyin kendisidir. Kolondan harç ve fayans kırığı geliyorsa kaynak bir tadilattır. Kalıp hâlinde yağ geliyorsa mutfağı yoğun çalışan bir bağımsız bölüm akla gelir. Pursaklar pimaş açma işinde çıkan malzemeyi yöneticiye gösterir, fotoğrafını çekmesini öneririz. Giderin o daireden istenip istenmeyeceğine yönetim, elindeki kayıtla ve yönetim planına bakarak karar verir.
Kameralı Tespit Masraf Tartışmasında Ne İşe Yarar?
Söz yerine görüntü koyar. Boru içi kamera ilerlerken ekranda metre sayacı döner; tıkanıklığın bina çıkışından kaç metre uzakta olduğu, yani daire kolunda mı ortak hatta mı durduğu kayıtla sabitlenir.
Aynı görüntü sebebi de ayırır. Çeperde yağ ve tortu görülüyorsa konu bakımdır. Boru ezilmiş, ek yeri kaymış ya da su bir çukurda göllenmişse konu yapıdır ve temizlikle geçmez. Pursaklar kameralı kanal açma sonrasında kaydın bir kopyasını isteyin; ev sahibiyle, yönetimle ya da müteahhitle konuşurken elinizde olsun.
Kameranın söyleyemediği bir şey de var: borudaki bezi kimin attığını göstermez. Neyin, nerede durduğunu gösterir; gerisi tarafların konuşacağı konudur.
Usta Çağrılmadan Önce Kim, Neyi Konuşmalı?
Tartışmaların çoğu iş bittikten sonra başlar. Birkaç dakikalık ön konuşma bunu önler:
- Kiracıysanız ustayı aramadan önce ev sahibine ya da yöneticiye yazılı bir mesajla haber verin; saat ve fotoğraf kayıt altına girmiş olur.
- Ustayı kim çağırıyorsa ücreti de o sorsun. Bedeli neyin değiştirdiğini Pursaklar kanal açma fiyatları sayfasında anlattık.
- Makbuz ya da faturada işin yeri açık yazsın: "daire içi mutfak gideri" ile "logar ve bağlantı kanalı" aynı kalem sayılmaz.
- Borudan çıkanı ve logarın ilk hâlini fotoğraflayın; paylaşım konuşulurken tek tarafsız tanık bu olur.
Bu Yazının Sınırı Nerede?
Burada yazanlar sahada gördüğümüz genel ayrımdır, hukuki danışmanlık değildir. Kesin durum kira sözleşmenize, apartmanın yönetim planına ve tıkanıklığın gerçek sebebine bağlıdır. Sözleşmede bakım giderleriyle ilgili özel bir madde varsa önce ona bakılır.
Anlaşmazlık büyürse bir avukata danışmak gerekir. Bizim yapabileceğimiz, hattı açmak ve tıkanıklığın nerede, neden olduğunu görüntüsüyle ortaya koymaktır.
Sık sorulanlar
Kirada oturuyorum, tuvalet tıkandı; ustanın parasını ben mi öderim?
Tıkanıklık klozete atılan bir şeyden ya da olağan kullanımdan kaynaklanıyorsa gider çoğunlukla kiracıya düşer; Türk Borçlar Kanunu olağan kullanımın temizlik ve bakım giderini kiracıya yükler. Sebep borunun çökmesi ya da hatalı döşenmesi gibi yapısal bir kusursa ev sahibinin tarafına geçer. Kesin durum sözleşmenize ve sebebe bağlıdır.
Apartmanda logar taştı, masraf dairelere nasıl bölünür?
Logar ve bağlantı kanalı ortak yerdir. Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre kat malikleri ortak yerlerin bakım ve onarım giderlerine, aksine bir anlaşma yoksa arsa payı oranında katılır. Yönetim planınızda farklı bir paylaşım yazıyor olabilir; önce ona bakın. Ustayı çoğunlukla yönetici çağırır ve bedel ortak giderden karşılanır.
Tıkanıklığın hangi daireden kaynaklandığı nasıl belgelenir?
İki şey belge olur: borudan çıkan malzeme ve kamera kaydı. Çıkan moloz, yağ ya da bez fotoğraflanır. Metre sayaçlı boru içi kamera tıkanıklığın daire kolunda mı ortak kolonda mı olduğunu gösterir. Kamera kimin attığını söylemez, ama yeri ve sebebi kayıt altına alır; değerlendirme yönetime ve taraflara kalır.
İlgili hizmetler
- Pursaklar Rögar Temizleme: Rögarın dibindeki kumu, çamuru ve üstteki yağ tabakasını vakumla çekiyor, duvarlarını basınçlı suyla yıkıyoruz.
- Pursaklar Kameralı Kanal Açma: Boru içi kamerayla tıkanıklığın sebebini görüyor, yerini metre sayacıyla zeminde işaretleyip ona göre açıyoruz.
- Pursaklar Pimaş Açma: Apartmanın ortak düşey borusunu temizleme kapağından girerek açar, gerekirse kamerayla çatlak ararız.